Lipidogram to jedno z podstawowych badań, które pomaga ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe. Dowiedz się, co dokładnie obejmuje to badanie i jak najlepiej się do niego przygotować.
Czym jest lipidogram?
Lipidogram to rutynowe badanie, które obejmuje pomiar cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL i HDL, triglicerydów oraz cholesterolu nie-HDL. Od 2021 roku cholesterol nie-HDL jest uznawany za równie ważny wskaźnik ryzyka jak LDL-C. To właśnie LDL-C jest najczęściej używane do oceny i monitorowania zaburzeń lipidowych oraz przewidywania incydentów sercowo-naczyniowych.
ApoB – dodatkowy parametr
Coraz częściej mówi się także o badaniu apolipoproteiny B (ApoB), które warto wykonać u osób z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym, zwłaszcza jeśli mają hipertriglicerydemię, otyłość czy cukrzycę. ApoB pozwala lepiej ocenić liczbę aterogennych cząsteczek, które mogą przyczyniać się do rozwoju miażdżycy.
O tym więcej opowiem w kolejnym wpisie.
Czy muszę być na czczo?
Nie zawsze. Choć tradycyjnie lipidogram wykonywano na czczo, obecnie wiemy, że nie jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli jednak triglicerydy na nieczczo przekraczają 400 mg/dl, warto powtórzyć badanie na czczo. Pamiętaj tylko, że normy dla triglicerydów są nieco inne: na czczo powinny być poniżej 100 mg/dl, a na nieczczo poniżej 125 mg/dl.
Jak interpretować normy lipidogramu?
W przypadku wartości lipidogramu nie ma wartości prawidłowych – są natomiast wartości pożądane. Jest tak dlatego, ponieważ nie ma żadnej docelowej wartości cholesterolu we krwi, która byłaby niezbędna dla zdrowia. Człowiek może być w pełni zdrowy nawet z minimalną zawartością cholesterolu we krwi. Podane wartości to zakres, jaki jest optymalny dla zarządzania ryzykiem sercowo-naczyniowym.
Uwaga! Często spotykanym błędem jest to, że ludzie czytają lipidogram i swoje wyniki cholesterolu „na opak”. Dla przykładu: gdy widzisz „ryzyko ekstremalne: poniżej 40 mg/dl” to rozumienie na opak wygląda tak, że „ wartości poniżej 40 mg/dl powodują ekstremalne ryzyko”. Co zaskakujące, to bardzo częsty błąd – jest dokładnie odwrotnie.
Jak zatem rozumieć normy prawidłowo? Najpierw lekarz ocenia na specjalistycznych kartach (SCORE) nasze ryzyko. Tutaj zostaniemy zapytani m.in. czy palimy papierosy i jakie są nasze ostatnie wyniki. Jeżeli po wywiadzie okazuje się, że to ryzyko dla nas jest ekstremalne, to dla osoby z ekstremalnym ryzykiem wartość pożądana LDL-C wynosi poniżej 40 mg/dl. To bardzo ważne, aby nie pomylić tego i nie interpretować na opak.
* Dla niecierpliwych: możecie sobie wyliczyć swoje ryzyko algorytmem SCORE m.in. tutaj.
Wracając do lipidogramu, w tabeli poniżej umieściłam normy i wartości pożądane dla poszczególnych elementów lipidogramu zgodnie z aktualnymi wytycznymi.
(Wytyczne Polskiego towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego dotyczące diagnostyki laboratoryjnej zaburzeń gospodarki lipidowej 2024.)
Badanie lipidogramu to ważne narzędzie w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego. Nie bój się go i pamiętaj, że nie zawsze musisz być na czczo.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zajrzyj do mojego e-booka, gdzie tłumaczę te zagadnienia jeszcze dokładniej i daję Ci konkretny PLAN działania 🤝
Literatura:
Solnica B, Sygitowicz G, Sitkiewicz D et al. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego dotyczące diagnostyki laboratoryjnej zaburzeń gospodarki lipidowej. 2024. Diagn Lab.. (2024);60(1):1-24. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.4954.
O autorce
Dietetyczka, której supermocą jest łączenie trzech światów: praktyki klinicznej, nauki i sportu. Dusza sportowca i umysł naukowca, które znalazły spełnienie w zawodzie praktyce klinicznej. Po gabinecie wykłada na Pomorskim Uniwersytecie Medycznym, a jej drugim domem jest siłownia. Marzy o tym, aby każdy uprawiał aktywność fizyczną, a na siłowniach było więcej kobiet. Jej obsesja to masa mięśniowa – bo to fundament zdrowia metabolicznego, jeśli patrzymy na nie jako długoterminowy projekt życia.